Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe

TÜRKOLOJİ SÖYLEŞİLERİNDE BU HAFTA TÜRK DÜNYASI VE TÜRKÇE KONUŞULDU

Üniversitemiz Türk Dünyası ve Akraba Toplulukları (TÜDAT) Kulübü ve Öğretim Üyeleri Doç. Dr. Salih YILMAZ ve Yrd. Doç. Dr. Cengiz KARATAŞ tarafından Türkiye Yazarlar Birliği’nin ev sahipliğinde 23.04.2013 tarihinde düzenlenen Türkoloji Söyleşileri’nde bu hafta “ Türk Dünyası ve Türkçe” konuşuldu.

Bu haftaki Türkoloji Söyleşilerinin konusu sunum; Gazi Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Hülya Kasapoğlu ÇENGEL ve Yrd. Doç. Dr. Habibe Yazıcı ERSOY tarafından yapıldı.

Doç. Dr. Salih YILMAZ’ın açılış konuşmasıyla başlayan konferans Prof. Dr. Hülya Kasapoğlu ÇENGEL’in  “Tarihte Türk Dünyası ve Türkçe” başlıklı sunumuyla devam etti. Öncelikle Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri anlatıldı; Türkçenin diğer Altay dilleri gibi (Moğolca, Mançuca, Tunguzca, Korece ve Japonca) ortak bir ata dilden yani, Ana Altaycadan geliştiği belirtilerek Altay dillerinin ortak gramatikal özelliklerine kısaca yer verildi.

Türkçenin tarihsel dönemleri, ilk yazılı belgeler olan Orhun/Köktürk yazıtlarından itibaren ele alındı. Bunlar; Eski Türkçe (Orhun ve Uygur Türkçesi), Doğu Orta Türkçe (Karahanlı, Harezm-Kıpçak, Çağatay Türkçesi) ve Batı Orta Türkçe (Eski Oğuz, Osmanlı Türkçesi) dönemi başlıkları altında değerlendirildi. Orhun yazıtlarını ve Uygur belgelerini içine alan Eski Türkçenin hangi coğrafyalarda kullanıldığı ve hangi alfabelerle yazıldığı görsel malzeme eşliğinde açıklandı. Aynı şekilde, doğuda Karahanlı, Harezm-Kıpçak ve Çağatay Türkçesi; batıda Eski Oğuz ve Osmanlı Türkçesinin yazı dili olarak hangi bölgelerde kullanıldığı, adı geçen dönemlerde yazılan eserler, eserlerin özellikleri tarihsel ve sosyo-kültürel arka plan dikkate alınarak genel hatlarıyla ve yine görsel malzemeyle anlatıldı.

Bugünkü Doğu (Kıpçak, Karluk ve Sibirya lehçeleri) ve Batı (Oğuz lehçeleri) Türk yazı dillerini hazırlayan bu tarihsel zeminin ardından günümüzde Türk dünyası ve Türkçenin durumunu anlatan diğer konferansa geçildi.

Yrd. Doç. Dr. Habibe Yazıcı ERSOY’un sunumunda ise 20. ve 21. yüzyıllarda Türkçenin yayılma alanları, bugünkü Türk lehçeleri, alfabeleri ve genel görüntüsü, lehçelerin dil ve edebiyatından seçilen örneklerle anlatılmıştır.

Bugünkü Türk lehçelerinin durumunu değerlendirebilmek için öncelikle lehçelerin bugünkü durumunun nasıl ve hangi hadiselerle şekillendiği konusuna açıklık getiren ERSOY, konuşmasında ilk olarak 12.-13. yüzyılda Türkistan, İdil- Ural ve Sibirya’daki Cengiz Han (1162-1227) ile başlayan sosyal ve kültürel değişim üzerinde durmuştur. Bu bağlamda Çağatay ve Altın Ordu Hanlıklarının bölgedeki hâkimiyeti ve önemine değinilmiş olup, Altın Ordu Hanlığı’nın yıkılışının ardından oluşan hanlıklar konu edilmiştir. Ardından hanlıkların birbirleri ile olan mücadelelerini de kullanan Çarlık Rusyası’nın Çar IV. İvan vasıtasıyla 1552’de Kazan’ı ele geçirmesi ile birlikte başlayan işgaller zincirinden bahsetmiştir.

Çarlık Rusyası’nın işgalleri ile birlikte Türkistan kelimesinin yerini Orta Asya’ya bırakması hadisesine işaret edilerek, özellikle N. İ. İlminskiy, N. P. Oustroumov, A. E. Alektrov’un çerçevesini çizdiği dil ve kültür politikalarına değinilmiştir.  Bütün bu şartlar altında 1883’te ‘Dilde, işte, fikirde birlik’ sloganıyla yola çıkan İsmail Gaspıralı ve arkadaşlarının mücadelesi ve ‘Tercüman’ gazetesi, Yusuf Akçura’nın ‘Üç Tarz-ı Siyaset’ başlıklı makalesi hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Lenin ve Stalin dönemleri bu dönemlerdeki uygulamaların Türk boyları ve Türkçe üzerindeki etkisine dikkat çekilerek bu dönemde Türk boylarının nasıl her birinin ayrı ayrı alfabe, edebiyat ve cumhuriyetlere sahip olduğu konusu anlatılmıştır. Alfabe başlığı altında ise Rusya’nın Türk halkları için öncelikle Latin kökenli bir alfabeyi benimsetmeye çalışmasına rağmen daha sonra Kiril esaslı alfabeye geçilmesi sürecinden bahsedilmiştir.

Son olarak Türkçenin bugünkü lehçeleri; 1. Güney-Batı ~ Oğuz Lehçeleri 2. Güney-Doğu ~ Karluk Lehçeleri 3. Kuzey-Batı ~ Kıpçak Lehçeleri 4. Kuzey-Doğu ~ Sibirya Türk Lehçeleri 5. Çuvaşça 6. Halaçça başlıkları altında sınıflandırılarak, her grubun içine giren lehçeler hakkında haritalar eşliğinde bu lehçelerin nerelerde konuşulduğu, başkentleri, dinleri, bugünkü nüfusları, belli başlı edebi eserleri açılarından bilgiler verildi.

Konuklarımızın Türk lehçeleri hakkında soruları cevaplandırdığı toplantı fotoğraf çekimiyle son buldu.

YBU-TÜRK DÜNYASI VE AKRABA TOPLULUKLARI KULÜBÜ YÖNETİMİ

Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 1 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 2 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 3 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 4 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 5 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 6 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 7 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 8 Türkoloji Söyleşilerinde Bu Hafta Tarihte ve Günümüzde Türk Dünyası ve Türkçe 9

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz