Suriye’nin Geleceği Soçi’de Mi Cenevre’de Mi Belirlenecek?

Rusya ve Avrasya alanlarında çalışmalar yürüten, Rusya Araştırmaları Enstitüsü Başkanı ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim üyesi olan Prof. Dr. Salih Yılmaz Suriye’nin geleceğini analiz etti.

Salih Yılmaz: Rusya’nın yeni Suriye anayasası adıyla önceden belirlediği 85 maddelik bir metinde revizyona giderek Esed merkezli bir sistemi tüm taraflara kabul ettirme planı, çatışmaları yeniden başlatabilecek riskler taşıyor. Soçi’de çıkacak kararlar, Cenevre’de gündeme gelmez veya kabul edilmez ise uluslararası meşruiyet kazanmayacaktır düşüncesi olsa da Rusya-Türkiye işbirliği bu durumu değiştirebilir. Rusya, “Suriye’nin geleceğine Suriye halkı karar verir” söylemine sadık kalırsa, siyasi barışın gelmesinde bir sorun bulunmuyor. Fakat “Esed başta kalsın gerisine halk karar versin” denilirse durum içinden çıkılmaz bir hal alabilir.

Suriye’de barışın tesisi için Türkiye, Rusya ve İran koalisyonunun gayretleri, önemli gelişmelere yol açtı. Bu üç ülke ‘Astana Görüşmeleri’ni başlatarak, barışın garantörü sıfatıyla Suriye’de çatışmasızlık bölgeleri oluşturarak siyasi barışa fırsat tanıdılar. Rusya’nın hazırladığı yeni anayasa henüz Astana’dayken ÖSO temsilcileri tarafından reddedilmişti. Ayrıca Kürtleri temsilen Astana’da bulunan ENKS de Rusya’nın yeni anayasayı görüşme amaçlı Moskova davetini reddetmişti.

Rusya’nın sivil anayasa taslağının Obama döneminde Rusya-ABD arasında yapılan görüşmelerde de müzakere edildiği anlaşılıyor. Rusya uzun süre PYD’ye özerklik teklifinin kendilerinin planı olmadığını, aslında Obama döneminde ABD’nin planı olduğunu ifade etti. Rusya’ya göre kültürel özerk yapıda konseyler Suriye’de varlığını koruyabilir. Bu konseylerin etkinlik alanının ise yerel olması planlanmış. Ruslar, PYD’nin silahlı unsurları için ise Türkiye’deki ‘korucu’ sistemini örnek gösteriyor. Rusya her ne kadar yeni sivil anayasanın görüşüleceği Soçi zirvesine Afrin Operasyonundan sonra PYD’yi davet etmeyeceğini açıklasa da yeni Suriye anayasasına dair PYD ile uzun görüşmeler yaptığı da anlaşılıyor.

29-30 Ocak 2018’de yapılması kararlaştırılan Soçi’deki Suriye Ulusal Diyalog Kongresi Rusya’nın bölgedeki etkinliğinin devamı açısından önemli. Suriye Yüksek Müzakere Komitesi (HNC) Soçi’ye katılma konusunda kararını verdi. Suriye Müzakere Heyeti Başkanı Nasr el-Hariri, SMH’nın BM öncülüğündeki siyasi süreçlere bağlı olduğunun altını çizerek Soçi’ye katılmama kararı aldıklarını 27 Ocak’ta açıkladı. Viyana’da gerçekleştirdiği basın toplantısında konuşan Hariri, “Siyasi süreçte ilerleme kaydetmek için uluslararası bir çaba vardı, bu çabalar çerçevesinde siyasi süreci kolaylaştıracak iyi fikirler ortaya çıktı. Moskova görüşmesi herkesin çıkarlarına uygun siyasi çözüme ilişkin ortak paydaya ulaşmak için iyi bir fırsattı” açıklamasını yaptı.

SMH Başkanı Hariri’nin Esed rejiminin siyasi çözüme inanmadığının altını çizmesi ve 2254 sayılı kararın uygulanması için uluslararası bir çabaya ihtiyaç olduğunu, bunun için de uluslararası bir irade olması gerektiğini savunması gelecek açısından da ipuçlarını veriyor. Buna göre Esed’li bir çözümü SMH asla kabul etmeyecek. Hatta Esed’li çözümü savunan ülkeleri bahane ederek (Rusya ve İran’ı hedef alarak) siyasi barışın engellenmesinde suçlu olarak ilan edebilecektir. Hariri’ye göre Suriye’de siyasi çözüm Esed’in kent, kasaba ve köylere yönelik tüm kuşatmaları kaldırması, tutukluların serbest bırakılması ile başlayabilecektir.

Suriye rejimini kontrol eden ve istedikleri gibi yönlendiren ülkelerin Esed ısrarının şu an için Suriye’de barış isteyenleri iki farklı kutba böldüğü görülüyor. Beşşar Esed’in Suriye’nin geleceğinde rolü olmadığını sürekli duyuran Türkiye ise bu gruplardan farklı bir konumda. Türkiye, Suriye’de güven duyulan bir ülke olarak muhaliflerin desteğini almış durumda. Rusya Devlet Başkanı Putin’in de sıkça Suriye’nin bütünlüğüne vurgu yapması Türkiye ile iletişimi kolaylaştıran etkenlerden. Putin ve Trump’ın Hamburg’daki buluşması sonrasında Suriye’de İran nüfuzuna karşı İsrail’in serbestçe bombardıman yapmasına izin verildiğini İsrail gazeteleri yazıyor. Bu görüşmeden sonra Rusya, Hmeymim ve Tartus’ta süresiz kalınacağını açıkladı. ABD ise Irak-Suriye sınırında yoğunlaşarak İran’ın Suriye üzerinden Lübnan’a kadar olan hattı korumaya çalıştığı gözlemleniyor. İsrail, Golan’daki sınır şeridini koruyarak ABD’nin oluşturduğu hattan İran’ın etkinliğini kıracağını hesaplıyor.

ABD, Rusya ve İsrail’in şu an için Suriye’de istediklerini aldıkları görülüyor. Geriye Türkiye ve İran kalıyor. Türkiye İdlib’de nüfuzunu sağlamlaştırdıktan sonra Afrin başta olmak üzere güneyindeki sınırında terör oluşumlarına izin vermek istemiyor. ABD’nin Türkiye ile güney sınırının terörden arındırılması karşılığında Suriye-Irak-Lübnan hattını korumaya almayı garantilemek istemesi muhtemeldir. Bu planlar içerisinde Esed ise her an herkesin elinde patlayabilecek bir bomba gibi duruyor.

Rusya Devlet Başkanı Putin ve Dışişleri Bakanı Lavrov sıklıkla “Suriye’nin geleceğine Suriye halkı karar verir.” söylemini dile getiriyorlar. Bu duruma sadık kalınırsa siyasi barışın gelmesinde bir sorun bulunmuyor. Fakat “Esed başta kalsın gerisine halk karar versin” denilirse durum içinden çıkılmaz bir hal alabilir.

Haberin Çıktığı Diğer Platformlar: 

  1. http://aa.com.tr/tr/analiz-haber/suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek/1045551
  2. http://www.haberturk.com/yerel-haberler/14454584-analiz-suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek
  3. https://www.haberler.com/analiz-suriye-nin-gelecegi-soci-de-mi-cenevre-de-10506684-haberi/
  4. https://www.sondakika.com/haber/haber-analiz-suriye-nin-gelecegi-soci-de-mi-cenevre-de-10506684/
  5. http://www.sonhaberler.com/genel/analiz-suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek-h565140.html
  6. http://www.dunyabulteni.net/gunun-haberleri/416042/suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek-analiz
  7. http://www.memleket.com.tr/analiz-suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek-1314798h.htm
  8. http://www.mynet.com/haber/guncel/analiz-suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek-3657035-1
  9. https://www.pusulahaber.com.tr/analiz-suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek-780083h.htm
  10. https://www.arti49.com/analiz-suriyenin-gelecegi-socide-mi-cenevrede-mi-belirlenecek-1065105h.htm
  11. https://www.timeturk.com/analiz-suriye-nin-gelecegi-soci-de-mi-cenevre-de-mi-belirlenecek/haber-839146

 

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz